CUACA Malaysia yang panas meningkatkan keperluan kita terhadap air. Setiap kali keluar rumah, pasti kebanyakan masa kita ada botol air di tangan atau dalam kereta. Bagaimanapun botol air yang dibiarkan berjam-jam atau berhari-hari dalam kereta yang suhunya panas tidak semestinya sihat untuk diminum.
Plastik dan haba – bukan pasangan ideal
Kita perlu tahu jenis plastik yang digunakan. Sebahagian besar botol air komersial diperbuat daripada PET (polyethylene terephthalate) iaitu bahan yang ringan, kukuh dan direka untuk kegunaan sekali sahaja.
Ia selamat pada suhu bilik tetapi tidak lagi apabila terdedah kepada haba tinggi seperti dalam kereta yang berjemur di bawah matahari.
Suhu dalam kereta boleh meningkat dengan cepat. Mungkin, dalam masa 30 minit ia boleh melebihi 60°C hingga 70°C.
Pada tahap suhu tersebut, struktur kimia plastik mula terurai sedikit demi sedikit dan melepaskan bahan kimia tertentu ke dalam air.
Antara bahan yang dikenal pasti termasuk antimoni dan bisphenol A (BPA) – dua bahan yang sering dikaitkan dengan pelbagai risiko kesihatan.
Bagaimana bahan kimia ini boleh menjejaskan tubuh
Walaupun jumlah bahan kimia yang dilepaskan mungkin kecil, ia tetap membawa kesan apabila terdedah berulang kali dalam jangka masa panjang.
BPA, contohnya, dikenali sebagai pengganggu endokrin boleh meniru hormon semula jadi dalam badan dan mengacau keseimbangan sistem hormon manusia. Kesan jangka panjang termasuklah:
- Gangguan fungsi hormon dan kesuburan
- Risiko obesiti dan diabetes
- Ganggu perkembangan janin dan kanak-kanak
- Peningkatan risiko kanser payudara dan prostat
Sementara itu, antimoni, sejenis logam berat boleh menjejaskan hati dan paru-paru jika termakan dalam kuantiti tinggi.
Walaupun botol plastik tidak akan serta-merta menjadi racun apabila dipanaskan, gabungan pendedahan berulang dan suhu tinggi boleh meningkatkan risiko jangka panjang.
Beberapa kajian antarabangsa telah meneliti fenomena ini. Kajian University of Florida mendapati bahawa apabila botol plastik dibiarkan di dalam kereta panas selama beberapa hari, jumlah bahan kimia yang dilepaskan meningkat selaras dengan suhu dan tempoh pendedahan.
Sementara itu, laporan dalam Environmental Pollution Journal menunjukkan bahawa suhu sekitar 70°C mempercepatkan pelepasan bahan toksik seperti antimoni ke dalam air walaupun parasnya masih di bawah tahap berbahaya yang ditetapkan oleh Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO).
Namun, penyelidik mengingatkan kesan jangka panjang tidak boleh diabaikan terutamanya bagi individu yang sering mengulangi amalan tersebut.
Tanda-tanda air tidak lagi sesuai diminum
Walaupun tidak semua perubahan dapat dilihat dengan mata kasar, ada beberapa tanda yang boleh anda perhatikan:
- Air terasa pelik atau berbeza berbanding biasa.
- Botol berubah bentuk akibat haba (menjadi lebih lembut atau kecut).
- Terdapat bau plastik yang ketara apabila dibuka.
- Botol sudah lama, calar atau kabur pada permukaannya.
Jika anda mendapati salah satu tanda ini, sebaiknya jangan minum air dari botol berkenaan.
Berikut beberapa cara mudah untuk kekal selamat dan terhidrat:
- Gunakan botol bukan plastik – Pilih botol keluli tahan karat (stainless steel) atau kaca yang tidak bertindak balas dengan haba.
- Simpan di tempat teduh – Jika perlu tinggalkan air dalam kereta, letakkan di bawah tempat duduk atau dalam beg berpenebat haba.
- Elak penggunaan semula botol sekali guna – Botol jenis ini direka untuk kegunaan sementara bukan untuk diisi berulang kali.
- Pastikan label “BPA-free” jika tetap mahu guna botol plastik.
- Tukar botol secara berkala – Jangan tunggu sampai retak atau berubah warna.
Meneguk air dari botol yang tertinggal dalam kereta mungkin nampak seperti perkara kecil, tetapi ia sebenarnya melibatkan reaksi kimia yang halus dan berpotensi berbahaya.
Walaupun anda tidak akan jatuh sakit serta-merta, risiko kesihatan jangka panjang tidak boleh diambil ringan. – RELEVAN